PAN AMSTERDAM 2001

 

PAN Amsterdam beleeft zijn derde lustrum. Al vijftien jaar staat deze nationale kunst- en antiekbeurs in ons land aan de top. Maar liefst 98 Nederlandse en 13 Vlaamse deelnemers zorgen voor een verrassend en veelzijdig aanbod. Naast Nederlands antiek is er meer dan ooit plaats voor de moderne en eigentijdse kunst, voor het eerst ook fotografie. Daarnaast zorgen aziatica, etnografica en objecten uit de klassieke Oudheid voor een breedheid aan culturen.

De beurs krijgt een nieuw en uniform aanzien. Na de introductie vorig jaar van monumentale witte lichtkolommen op de pleinen wordt nu de buitenkant van de stands gelijk van uiterlijk, een vormgeving geïnspireerd op klassieke vormen en uitgevoerd in zandkleur. De speciale tentoonstelling is gewijd aan fotografie. Een primeur, want voor het eerst is er een selectie foto’s te zien uit de befaamde privé-verzameling van Joop van Caldenborgh.

 

 

Pronkhorloge

 

Op de beurs ligt het accent op Nederlandse kunst en antiek: meubelen, zilver, glas, brons, keramiek, klokken, sculpturen. Vaak zijn het bijzondere stukken, zoals een rijk, met marqueterie versierd kruisboogkabinet bij Van Aalst, dat rond 1690 in Amsterdam is vervaardigd. Of de geelkoperen kaarsenkroon met twee rijen van acht armen, oorspronkelijk afkomstig uit de Evangelisch-Lutherse kerk in Groningen. De inscriptie vermeldt de maker, het jaartal 1733 en het feit dat hij is bekostigd door prins Friso, stadhouder van Stad en Lande. Een bezienswaardigheid is het erotisch pronkhorloge bij Dekker Antiquairs, gemaakt rond 1800 in Genève en voorzien van een opmerkelijk mechanisme. Op de achterkant is in email een kasteeltuin te zien met een romantisch tafereel. Wat onschuldig lijkt, verandert wanneer het mechanisme gaat werken. Dan klatert de waterval, komt een dame tot leven en kwispelt een hond met zijn staart. Drukt men op een palletje dan verdwijnt in het prieel Amor en wordt zichtbaar wat er zich achter afspeelt: een man en een vrouw die volop bezig zijn elkaar hartstochtelijk te beminnen.

 

Eigenzinnig

 

Schilderijen en tekeningen vormen een belangrijk onderdeel van PAN Amsterdam. Zo brengt kunsthandel Noortman een fraai bosgezicht van Jan Brueghel de Oude (1568-1625). Kunsthandel

P. de Boer een stilleven met vruchten van Balthasar van der Ast (1593/94-1657). Klassiek moderne en eigentijdse kunstenaars nemen een niet minder belangrijke plaats in. Zo toont Collection d’Art Kimono met Sint Antonius van Padua van de in 1947 geboren Hans van Hoek, een van de meest eigenzinnige en originele Nederlandse schilders van het moment. Hij maakt monumentale, krachtige doeken, gevat in expressionistisch aandoende lijsten.

 

 

Poedeltjes

 

Voor juwelen is PAN Amsterdam een klein paradijs. Een twaalftal belangrijke juweliers toont zijn collecties. Marjan Sterk heeft als topstuk een zilveren, deels vergulde art nouveau hanger met plique-à-jour en barokparels versierd, rond 1900 gemaakt door Paul Liénard in Parijs. Twee broches in de vorm van zittende poedeltjes, geelgoud met briljanten en oogjes van smaragd, gemaakt door Van Cleef & Arpels, trekken de aandacht bij Hemke Kuilboer. Galerie Marzee toont een selectie uit de allermodernste ontwerpen van jonge veelbelovende sieradenmakers.

Sculpturen

 

Beelden vindt men op deze beurs van middeleeuwen tot art deco. En in allerlei materialen, gesneden uit hout, gegoten in brons, gemaakt van roestvrij staal of perspex. Bij Bruno Speybroeck trekt een Duits barok reliëf de aandacht. Twee gevleugelde engeltjes, afkomstig uit een barokke kerk, waarvan het ene het andere een kus geeft. Amber Art Gallery presenteert een sculptuur van een kunstenaar die allereerst als schilder bekend is: Jean-Léon Gérôme (1824-1904), de Franse negentiende-eeuwse oriëntalist. Amber toont een sculptuur van een dansende vrouw, van verguld brons en maar liefst 70 cm groot, en, dat is het bijzondere, met het gezicht, de armen en voeten van ivoor.

 

Vele culturen

 

PAN Amsterdam biedt een enorme verscheidenheid aan kunst, objecten en archeologische vondsten uit oude en verre culturen. Bij Paul Rutten, Asiatic & Tribal Art is een houten voorouderbeeld uit Nieuw-Guinea te zien, waarschijnlijk van de Abelam-stam. Wat dit beeld uit hun geestenhuis zo apart maakt is dat het niet, zoals gewoonlijk, alleen aan de voorzijde is bewerkt, maar volplastisch is weergegeven.

E. Pranger Oriental Art toont een Japans ivoren beeldje dat Bodhidharma voorstelt, de Indiase monnik die het Zen-Boeddhisme naar China bracht. De ivoorsnijder Soso maakte het 22 cm grote, robuuste beeldje tegen het einde van de negentiende eeuw.

America Antigua richt zich op de pre-Columbiaanse culturen. De oudste cultuur tot nu toe ontdekt in Zuid-Amerika is die van de Valdivia in Ecuador. Men schat de ouderdom op drie, vier millennia vóór onze jaartelling. Van deze raadselachtige cultuur zijn alleen beelden van vulkanische steen opgegraven. Ze stellen uiterst gestileerde mensfiguren voor, anderen zeggen dat het vogels zijn. Even geheimzinnig zijn de reliëfs, waarin rijen punten zijn aangebracht, soms ook lijnen. Over de betekenis zijn de archeologen het niet eens. Ze noemen ze cosmografische panelen, omdat ze verband houden met de hemelse krachten en hun uitwerking op aarde.

 

Studio 2000 op de PAN

 

Dit jaar presenteert Studio 2000 zich op PAN Amsterdam met een collectie die zich, zoals u gewend bent, concentreert op de modern-klassieke schilders uit Nederland en België. Daarnaast wordt echter ruime aandacht besteed aan Gooise meesters, de schilders uit Laren en Blaricum die men doorgaans aantreft in het filiaal van Studio 2000 Blaricum. Fraai is een kleurige krijttekening op papier van Johan Meijer (1889-1969) die een gezicht biedt op een glooiende akker, waarachter eem dorp met een kerktoren te zien is (p.12). Drie werken van David Schulman (1881-1966) laten eens en temeer zien hoe verschillend deze Gooise meester zijn onderwerp kon behandelen. Vooral van zijn Gezicht op de Boompjes (Rotterdam) in schraal opgebrachte bruine tinten denkt men in eerste instantie dat het geschilderd is door een van de Franse impressionisten uit de negentiende eeuw (p. 9).

Verrassend is ook een vaas met Oost-Indische Kers van Evert Pieters (1856-1932). Het bloemstuk (p. 11), aantrekkelijk door de eenvoud van de kwets¬bare tuinbloemen tegen een beige achtergrond, bezit een prachtige decoratieve waarde.

Impressionisme en expressionisme

 

Voor liefhebbers van impressionistische winterlandschappen biedt de kunsthandel ditmaal een vlot geschilderd gezicht op het Haagse Bos met enkele kraaien door de bekendste schilder van dit thema, Louis Apol (1850-1936). Een stemmig plasgezicht met eenden en enkele bouwvormen op de achtergrond is van de hand van Victor Bauffe (1849-1921), een aquarel met paard en wagen op een pad van Nicolaas Bastert (1854-1939). Maar ook van moderner werkende meesters is er werk te zien. Van Piet van Wijngaerdt (1873-1964) bijvoorbeeld, een van de eerste meesters van de Bergense School, zijn er twee schilderijen. Beide kwamen in Abcoude totstand. Het ene is een wintergeizcht met ondergaande zon, in de kleuren wit, geel en rood. Hoe contrasterend is het hoofdzakelijk blauwe Bloeiende appelboom met kerktoren uit 1945! Een gouache van Herbert Fiedler (1891-1962), wiens werken onlangs nog te zien waren op een overzichtstentoonstelling in het Singermuseum, biedt een ex¬-pressionistisch kijkje te Eemnes (p. 3). De Oude Boerderij van de Vlaamse expressionist Gustave De Smet (1877-1943) werd geschilderd gedurende de periode dat de schilder naar neutraal Nederland was uitgeweken en zich in Blaricum gevestigd had. Een zeer mooi schilderij met een eenvoudige compositie, in donkere bruinen en roden uit - wat gezegd wordt - zijn beste periode.

 

Oude bekenden

 

Van schilders die eerder te zien waren bij Studio 2000 kan men eveneens nieuw verworven werken bewonderen. Een eenvoudig prachtig Leie-gezicht van de Latemse schilder Albert Saverys (1886-1964) in frisse, contrastrijke tinten. Een Van Looy-achtige tekening in zomerse krijttinten van Jo Koster (1869-1944), Maaiers in het veld uit 1908. Van Kees Verwey (1900-1995) wordt een visser in een boot getoond, al wel in donkere kleuren, maar nog naturalistischer dan zijn latere werk. Een kapitaal bloemstuk van de Limburgse kunstenaar Charles Eyck (1897-1946) is een opvallende afwisseling op de landschappen die men doorgaans van hem ziet. Enkele nieuwe werken van Jan Adam Zandleven (1868-1923) vormen werkelijk juweeltjes binnen zijn oeuvre. Daaronder bevindt zich een vaas met Kalmia’s uit 1920, ooit een onderdeel vormend van de collectie van de dichter Adriaan Roland Holst (p. 26). Een ander bloemstuk is afgezet tegen een Van Gogh-achtige achtergrond, expressief gebogen verfstreken in een diepblauwe tint (p. 22). Maar ook een liggend schilderij met rode paddestoelen (p. 24) is een topper binnen het totaal aan werken van deze autodidactische kun¬stenaar en vriend van Hendrik Petrus Bremmer (1871-1956).

PAN Amsterdam 2001

 

Zondag 30 september t/m 7 oktober

RAI Parkhal, Amsterdam

 

www.pan-amsterdam.nl

Openingstijden:

Dagelijks van 11:00 - 19:00 uur.

Zondag 7 oktober van 11:00 - 18:00 uur.

 

Happy Hour:

op werkdagen biedt PAN Amsterdam u een drankje aan bij entree vanaf 17:00 uur.